Hệ số an toàn móc cẩu là chỉ số bắt buộc phải tuân thủ để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người lao động và hàng hóa. Bài viết này từ đội ngũ chuyên gia Tiến Phát cung cấp các thông số kỹ thuật chuẩn xác và quy định mới nhất giúp bạn lựa chọn thiết bị đạt chuẩn.
Hệ số an toàn móc cẩu là gì?
Hệ số an toàn móc cẩu (Safety Factor – SF) là tỷ lệ giữa tải trọng phá hủy (Breaking Load) và tải trọng làm việc an toàn (WLL) của thiết bị. Chỉ số này phản ánh khả năng dự phòng của móc cẩu trước các biến cố như lực quán tính hoặc sai số trong tính toán tải trọng nâng.
- Tải trọng làm việc an toàn (WLL): Mức tải trọng lớn nhất móc cẩu được phép nâng hạ trong điều kiện bình thường.
- Tải trọng phá hủy (MBL/Breaking Load): Lực kéo đứt khiến móc cẩu bị biến dạng hoặc gãy hỏng hoàn toàn.
- Thiết kế tiêu chuẩn: Hệ số an toàn thường được thiết kế từ 4:1, 5:1 hoặc cao hơn. Điều này có nghĩa là khả năng chịu lực thực tế gấp 4-5 lần tải trọng công bố.
Ví dụ thực tế: Một móc cẩu có tải trọng làm việc (WLL) là 5.3 tấn thường chịu được tải trọng phá hủy lên tới 26.5 tấn, đảm bảo an toàn tuyệt đối khi vận hành.
Cách tính hệ số an toàn móc cẩu
Công thức tính toán dựa trên sức bền vật liệu móc cẩu và ứng suất cho phép móc cẩu:
SF = Tải trọng phá hủy (MBL) / Tải trọng làm việc an toàn (WLL)
Việc nắm vững công thức này giúp kỹ sư xác định chính xác giới hạn tải trọng móc cẩu và tránh tình trạng hệ số quá tải trong nâng hạ vượt ngưỡng cho phép.
Ví dụ cách tính hệ số an toàn của móc cẩu
Tình huống: Bạn đang cần sử dụng một móc cẩu làm từ thép hợp kim Grade 80 để nâng một khối thiết bị nặng 5 tấn. Nhà sản xuất cung cấp thông tin bảng kỹ thuật cho biết tải trọng phá hủy (MBL) của loại móc này là 25 tấn.
Bước 1: Xác định các thông số
- Tải trọng nâng thực tế (WLL) = 5 tấn.
- Tải trọng phá hủy (MBL) = 25 tấn.
Bước 2:Áp dụng công thức tính hệ số an toàn (SF)
SF= 25/5 = 5
Bước 3: Đối chiếu tiêu chuẩn an toàn
Kết quả tính toán cho ra hệ số 5:1.
Đánh giá: Theo tiêu chuẩn thiết kế thông thường cho móc cẩu công nghiệp (thường từ 4:1 đến 5:1), móc cẩu này đạt chuẩn an toàn để thực hiện việc nâng hạ khối hàng 5 tấn.
Bảng tra cứu nhanh hệ số an toàn của móc cẩu
| Tải trọng phá hủy (MBL) | Hệ số an toàn (SF) | Tải trọng làm việc cho phép (WLL) | Trạng thái |
| 20 tấn | 4:1 | 5 tấn | An toàn |
| 20 tấn | 5:1 | 4 tấn | An toàn hơn |
| 26.5 tấn | 5:1 | 5.3 tấn | Đạt chuẩn |
Tiêu chuẩn kỹ thuật và đặc điểm nhận biết móc cẩu đạt chuẩn
Các thông số cần lưu ý khi chọn các loại móc cẩu đáp ứng đúng tiêu chuẩn hệ số an toàn móc cẩu bao gồm:
- Vật liệu cấu tạo: Thường là thép hợp kim rèn (Forged Alloy Steel), đạt cấp độ 80 (Grade 80) hoặc cao hơn để đảm bảo độ bền kéo của móc cẩu và chống mài mòn.
- Đặc điểm nhận biết: Móc cẩu đạt chuẩn luôn đi kèm chốt an toàn (khóa) để cố định dây cáp hoặc xích, đảm bảo hàng hóa không bị tuột trong quá trình nâng hạ.
- Tiêu chuẩn phổ biến: Mức 5:1 là mức phổ biến nhất trong hệ số an toàn móc cẩu công nghiệp, tuy nhiên một số ứng dụng đặc biệt có thể yêu cầu hệ số cao hơn.
Khi nào cần thay thế móc cẩu để đảm bảo an toàn?
Sử dụng móc cẩu có hệ số an toàn thấp hoặc đã bị thoái hóa cực kỳ nguy hiểm. Cần kiểm tra và thay thế ngay nếu gặp các dấu hiệu:
- Biến dạng vật lý: Miệng móc bị hở rộng quá 5% hoặc thân móc bị vặn xoắn.
- Mài mòn: Tiết diện móc bị mòn quá 10% tại các điểm tiếp xúc với xích cẩu và móc cẩu.
- Hỏng chốt an toàn: Khóa an toàn bị gãy, lỏng hoặc không còn khả năng tự khóa.
- Kiểm định: Thiết bị không đạt chứng nhận trong các kỳ kiểm định móc cẩu định kỳ theo TCVN thiết bị nâng.
Kết luận
Hiểu rõ hệ số an toàn móc cẩu nâng hàng và tuân thủ các quy định an toàn khi sử dụng móc cẩu là trách nhiệm của mọi đơn vị thi công. Hãy luôn ưu tiên các thiết bị có nguồn gốc rõ ràng và đạt chứng nhận an toàn móc cẩu quốc tế (ISO, ASME, DIN).
