Trong vận hành thiết bị nâng hạ, móc cẩu bị lệch (móc cẩu xiên) là tình trạng móc cẩu không nằm trên trục thẳng đứng. Đây là lỗi kỹ thuật trực diện gây nguy hiểm cao, dẫn đến nguy cơ rơi tải, đứt cáp và làm hư hỏng thiết bị nghiêm trọng.
Dấu hiệu và các trạng thái móc cẩu bị lệch thường gặp
Các dấu hiệu móc cẩu bị lệch bao gồm việc phát hiện tình trạng nghiêng, lệch tâm làm mất cân bằng trọng tâm tải, hoặc trạng thái xoắn vênh do dây cáp bị vặn xoắn tại palang…
Cụ thể các dấu hiệu gồm có:
- Móc cẩu bị nghiêng hoặc lệch tâm: Trọng tâm tải không trùng với trục đứng, khiến móc cẩu treo không cân.
- Móc cẩu bị xoắn hoặc bị vênh: Thường gặp ở móc cẩu palang bị lệch do dây cáp bị xoắn hoặc lực vặn lớn.
- Móc cẩu bị cong và không thẳng: Mỏ móc bị giãn rộng hoặc biến dạng cơ học do móc cẩu quá tải.
- Móc cẩu lệch trục: Xảy ra khi móc cẩu xe cẩu bị lệch hoặc móc cẩu cẩu tháp bị lệch, làm sai lệch vị trí làm việc tối ưu.
- Móc cẩu container bị lệch: Gây mất cân bằng khi kết nối các chốt khóa, dẫn đến tình trạng móc cẩu nâng hàng bị lệch.
Nguyên nhân cụ thể gây biến dạng móc cẩu
Nguyên nhân chính gây biến dạng các loại móc cẩu thường bắt nguồn từ kết cấu ray cầu trục bị nghiêng khiến móc tự trôi hoặc lỗi lắp đặt puly lệch trục làm mất cân bằng khi vận hành
Dựa trên kinh nghiệm của đội ngũ Tiến Phát, các nguyên nhân cốt lõi bao gồm:
- Kết cấu cầu trục bị nghiêng: Ray cầu trục không thẳng hàng làm palang di chuyển không đều, khiến móc tự trôi về một bên.
- Lắp đặt puly sai: Trục puly bị lệch, không nằm trên mặt phẳng ngang làm móc cẩu nghiêng khi vận hành.
- Thao tác nâng sai kỹ thuật: Nâng vật lệch tâm, để dây cáp bị xoắn hoặc móc cẩu sử dụng sai tải trọng định mức.
- Thiết bị kém chất lượng: Sử dụng móc cẩu không đúng tiêu chuẩn hoặc móc cẩu bị mòn lòng móc quá mức quy định.
- Tác động môi trường: Móc cẩu bị va đập mạnh hoặc do lỗi lắp đặt puly/cáp không đồng bộ.
Giải pháp khắc phục và quy trình xử lý móc cẩu bị xiên chuẩn kỹ thuật
Để khắc phục tình trạng móc cẩu bị xiên, đơn vị vận hành cần tiến hành cân chỉnh lại hệ thống ray nếu độ lệch vượt quá 5mm, đồng thời kiểm tra và thay thế ngay puly hoặc cáp bị mòn để đảm bảo tải trọng luôn phân bổ đều.
Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, đơn vị vận hành cần thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra ray và cầu trục: Đo khoảng cách từ ray đến dầm; nếu độ lệch vượt quá 5mm cần tiến hành cân chỉnh lại ngay lập tức.
- Kiểm tra puly và cáp: Thay thế puly, xích hoặc cáp nếu bị mòn hoặc hư hỏng do tải trọng phân bố không đều.
- Sử dụng thiết bị chuyên dụng: Ưu tiên dùng vòng bi xoay (Swivel) giúp cáp tự điều chỉnh và hạn chế tối đa tình trạng móc cẩu bị xoắn.
- Vận hành đúng cách: Xác định chính xác trọng tâm vật nặng, luôn nâng theo phương thẳng đứng và tuyệt đối không nâng quá tải.
- Thay thế móc cẩu đạt chuẩn: Khi phát hiện móc cẩu bị biến dạng hoặc móc cẩu bị sai vị trí không thể điều chỉnh, hãy thực hiện thay móc cẩu bị lệch mới để đảm bảo an toàn lao động.
Rủi ro nghiêm trọng nếu không khắc phục kịp thời lỗi móc cẩu bị lệch
Việc chủ quan với tình trạng móc cẩu bị lệch trục sẽ dẫn đến những hệ lụy:
- Tai nạn lao động: Rơi hàng hóa bất ngờ, gây nguy hiểm trực tiếp cho nhân viên vận hành.
- Đứt dây cáp: Tải trọng tăng đột ngột do độ lệch tâm lớn làm đứt dây cáp ngay lập tức.
- Hư hỏng thiết bị: Làm mài mòn nhanh các bộ phận cơ khí và giảm tuổi thọ cầu trục đáng kể.
- Mất cân bằng tải: Lệch tâm gây lật tải, phá hủy cấu trúc của các loại móc cẩu đang sử dụng.
Lựa chọn các loại móc cẩu loại nào cho phù hợp
Đầu tư đúng các loại móc cẩu là chìa khóa để giảm thiểu rủi ro móc cẩu không thẳng:
- Móc cẩu lưỡi gà: Tăng cường tính an toàn, tránh rơi hàng khi cẩu.
- Móc cẩu tự khóa: Đảm bảo độ bám chắc chắn khi chịu tải lớn.
- Sling cẩu đồng đều: Sử dụng bộ sling đạt chuẩn để tải trọng phân bố đều, tránh hiện tượng móc cẩu treo lệch tải.
Kết luận
Tình trạng móc cẩu bị lệch không chỉ là một sự cố kỹ thuật đơn thuần mà là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tai nạn lao động nghiêm trọng, bao gồm rơi hàng hóa và đứt dây cáp đột ngột.Việc kiểm tra móc cẩu trước khi nâng phải trở thành quy trình bắt buộc. Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu móc cẩu bị vênh hay nghiêng, hãy tạm dừng hoạt động và liên hệ bộ phận kỹ thuật để cân chỉnh hệ thống ngay lập tức.
